E-Ticaret UX Audit Nasıl Yapılır?

UX audit rehberlerinin çoğu “butonlar yeterince büyük mü, kontrast yeterli mi, ödeme kolay mı” diye soruyor. Bu sorular doğru ama cevabı ölçülemiyor. Yeterince büyük kaç piksel, yeterli kontrast hangi oran? Biz bir e-ticaret sitesini denetlerken her maddeyi bir eşiğe bağlıyor ve her bulguyu ekran görüntüsü ve sayıyla kanıtlıyoruz.

Aşağıda bu denetimi hangi adımlarla yaptığımızı, hangi sayfada neye baktığımızı, bulguları nasıl önem sırasına koyduğumuzu ve kopyalayıp kendi sitenizde kullanabileceğiniz kontrol listesini bulacaksınız. İyi bir e-ticaret deneyiminin ilkelerini kullanıcı deneyimi rehberimizde anlattık. Bu yazı mevcut bir sitenin bu ilkelere ne kadar uyduğunu nasıl kontrol edeceğinizi anlatıyor.

Önemli Noktalar

• Tek bir değerlendirici kullanılabilirlik sorunlarının yalnızca yüzde 35’ini buluyor, 3 ile 5 değerlendirici öneriliyor.
• Dokunma alanı en az 24×24, kritik butonlarda 44×44 piksel olmalı.
• Mobil denetimi Lighthouse’un koşuluyla, yani 4 kat CPU yavaşlatması ve Slow 4G ile yapıyoruz.
• Bulguları NN/g’nin 0 ile 4 arası önem ölçeğiyle puanlıyor, huni adımı ve trafik payıyla ağırlıklandırıyoruz.
• Baymard’ın kıyasına göre büyük e-ticaret sitelerinin yüzde 65’inin ödeme adımı vasat ya da daha kötü.

E-ticaret UX audit nedir?

E-ticaret UX audit’i, bir mağazanın ana sayfa, kategori, arama, ürün, sepet, ödeme ve hesap sayfalarını kullanılabilirlik ilkelerine, erişilebilirlik ve hız eşiklerine göre inceleyip bulunan sorunları önem sırasına koyan denetimdir. Çıktısı bir rapor değil, öncelik sırasına konmuş bir iş listesidir.

Kullanılabilirlik testinden farkı kaynağında. Audit’te uzmanlar siteyi ilkelere, eşiklere ve analiz verisine göre inceliyor. Kullanılabilirlik testinde ise gerçek kullanıcılar bir görevi yaparken izleniyor. Audit sorunun nerede olduğunu hızlı buluyor, test nedenini gösteriyor.

UX audit hangi adımlarla yapılır?

Altı adımla yapıyoruz. Bir e-ticaret ajansı olarak yeni bir mağazayla çalışmaya çoğu zaman bu denetimle başlıyoruz, çünkü neyi düzelteceğimize karar vermeden önce neyin bozuk olduğunu görmemiz gerekiyor.

İlk adım huni verisi. GA4’ün e-ticaret olayları ürün listesinden satın almaya kadar her adımı sayıyor. En büyük düşüşün olduğu adım, denetimin ağırlık merkezi oluyor. Bu olayların doğru saydığını önce test siparişiyle doğruluyoruz.

İkinci adım davranış verisi. Microsoft Clarity’nin öfke tıklaması ve ölü tıklama işaretleri, kullanıcının nerede takıldığını gösteriyor. Oturum kayıtlarında kişisel verinin maskelendiğini de kontrol etmenizi öneriyoruz.

Üçüncü adım test koşulunu sabitlemek. Hangi cihaz genişliğinde, hangi ağ hızında ve hangi tarayıcıda baktığınızı yazmadığınızda, bir sonraki ölçüm bir öncekiyle karşılaştırılamıyor. Dördüncü adım sayfa tipi sayfa tipi sezgisel inceleme, beşinci adım her bulguya önem puanı vermek, altıncı adım da bunları bir iş listesine dönüştürmek.

Hangi sayfada neye bakılır?

E-ticaret sitesinde beş sayfa grubuna ayrı ayrı bakıyoruz. Ana sayfa ve menü, ürün listeleme ve arama, ürün sayfası, sepet ve ödeme, hesap ve sipariş sonrası. Her grubun kendine özgü sorunları var ve Baymard Institute bu grupların her biri için büyük sitelerden kıyas verisi yayınlıyor.

Ana sayfa ve kategori gezinmesi

Mobil menüde alt kategorisi olan üst kategorinin de link alıp almadığına bakıyoruz. Bulunduğunuz kategorinin menüde vurgulanıp vurgulanmadığına ve kategorilerin yönetilebilir gruplara bölünüp bölünmediğine de bakıyoruz. Baymard’ın gezinme araştırmasına göre mobil sitelerin yüzde 67’sinde ana sayfa ve kategori gezinmesi vasat ya da daha kötü, yüzde 95’i ise bulunulan yeri menüde vurgulamıyor.

Linya Jewellery’nin sitesinde alt kategorisi olan 7 üst kategori mobil menüden hiç link almıyordu. Kullanıcı yalnızca alt kategorilere girebiliyordu, arama motoru da üst kategori sayfalarını menüden bulamıyordu. Kategori adını link, oku ayrı bir buton yaptık.

Ürün listeleme ve site içi arama

Seçilen filtrelerin özet halinde görünüp görünmediğini ve tek tek kaldırılabildiğini, varyantların ayrı ürünler gibi listelenip listelenmediğini kontrol ediyoruz. Baymard’ın mobil kıyasına göre mobil sitelerin yüzde 66’sında uygulanan filtrelerin özeti yok, yüzde 42’si varyantları ayrı ürünler gibi listeliyor.

Arama için küçük bir test seti kullanıyoruz. Türkçe karaktersiz yazım, büyük harfle yazım, tek harf eksik bir sorgu ve sitede olmayan bir ürün. Türk e-ticaret sitelerinde bu testlerin nerede kırıldığını 22 mağazada ölçtüğümüz site içi arama deneyimi yazımızda anlattık.

Ürün sayfası

Sepete Ekle butonuna sayfa kaydırıldığında da ulaşılıp ulaşılmadığına, beden ve renk seçiminin buton olarak sunulup sunulmadığına, iade bilgisinin ürün sayfasında görünüp görünmediğine ve galerinin yüklenirken sayfayı kaydırıp kaydırmadığına bakıyoruz. Baymard’ın ürün sayfası araştırmasına göre sitelerin yüzde 57’si beden seçiminde buton kullanmıyor, yüzde 44’ü iade politikasını ürün sayfasında öne çıkarmıyor.

Linya Jewellery’nin ürün sayfalarını ölçtüğümüzde Sepete Ekle butonu sayfanın yüzde 81’inde ekranda görünmüyordu. Asıl buton ekrandan çıkınca beliren bir mobil sepet çubuğu ekledik. Aynı sayfada galeri yüklenirken 528 piksellik bir alanı ayırmıyordu. Alanı önceden boyutlandırdık ve kaymayı sıfıra indirdik (Linya Jewellery başarı hikayesi).

Sepet ve ödeme adımı

Kargo dahil toplam tutarın ödeme adımından önce görünüp görünmediğine, misafir ödemenin olup olmadığına, form alanı sayısına ve hata mesajlarına bakıyoruz. Baymard’a göre ortalama ödeme formunda 11,3 alan var, çoğu siteye 8 alan yetiyor (Baymard, 2024). Mobil sitelerin yüzde 93’ü ise hangi alanın hatalı olduğunu söylemeyen genel hata mesajları gösteriyor.

Hata mesajını test etmek için bilerek hatalı bir posta kodu ya da eksik bir telefon numarası giriyoruz. İyi bir form hatalı alanı ve nasıl düzeltileceğini söylüyor, daha önce girilen bilgiyi de silmiyor. Güven bilgilerinin ödeme adımından önce görünürlüğünü 20 mağazada ölçtüğümüz güven unsurları yazımızda, ödeme adımının yasal zorunluluklarını da e-ticaret sitesinde olması gerekenler yazımızda bulabilirsiniz.

Hesap ve sipariş sonrası

Sipariş takibine üye olmadan ulaşılıp ulaşılamadığına ve girişte şifre yöneticisinin ya da tek kullanımlık kodun desteklenip desteklenmediğine bakıyoruz. WCAG 2.2’nin 3.3.8 maddesi girişte hafızaya dayalı bir test istememeyi, 3.3.7 maddesi de aynı süreçte daha önce girilen bilgiyi yeniden sormamayı şart koşuyor (W3C).

Mobilde ve erişilebilirlikte hangi eşikler geçer not alır?

Dokunma alanı en az 24×24 CSS piksel olmalı, kritik butonlarda 44×44 piksel hedeflenmeli. İlk eşik WCAG 2.2’nin 2.5.8 maddesinden geliyor ve AA düzeyinde, ikincisi 2.5.5 maddesinin AAA eşiği. Normal metinde kontrast oranı en az 4,5’e 1, 24 piksel ve üstü metinde 3’e 1 olmalı. Buton ve form kenarlarında da 3’e 1 aranıyor.

İki kontrol daha ekliyoruz. Sayfa 320 piksel genişlikte yatay kaydırma gerektirmeden okunabilmeli ve viewport ayarı kullanıcının yakınlaştırmasını engellememeli. Hız tarafında Google’ın Core Web Vitals eşiklerini kullanıyoruz. En büyük içerik 2,5 saniyede görünmeli, etkileşim yanıtı 200 milisaniyeyi, sayfa kayması 0,1’i geçmemeli. Bu eşikleri Türk mağazalarından topladığımız gerçek kullanıcı verisiyle e-ticaret sitelerinde hız yazımızda ayrıca ele aldık.

Bio Organik’in sitesinde indirim rozetinin kontrast oranı 2,92 çıktı, yani AA eşiğinin de altındaydı. Rozet renklerini yeniden ayarlayıp oranı 7,38’e çıkardık, klavye odak halkalarını geri ekledik ve dokunma alanlarını 44 piksele büyüttük (Bio Organik başarı hikayesi).

Bir UX bulgusu nasıl kanıtlanır?

Bulguyu “bence” ile değil, ekran görüntüsü ve sayıyla kanıtlıyoruz. Bir bulgunun iş listesine girmesi için kimin baktığından bağımsız olarak tekrar üretilebilmesi gerekiyor. Bunun için test koşulunu sabitliyor ve her ölçümü aynı koşulda tekrarlıyoruz.

Mobil denetimi Lighthouse’un varsayılan koşuluyla yapıyoruz. 4 kat CPU yavaşlatması ve Slow 4G ağ, yani 150 milisaniye gecikme ve 1,6 megabit indirme hızı. Böylece bulgularımız PageSpeed Insights sonuçlarıyla karşılaştırılabilir oluyor. Sayfa kayması bulduğumuzda tarayıcının PerformanceObserver aracıyla kayan öğenin kendisini ve kaç piksel kaydığını tespit ediyoruz. Düzeni 390 ve 1600 piksel genişlikte otomatik ölçümle kontrol ediyoruz.

Tasarım değişikliklerini canlı sitede denemiyoruz. Bio Organik’te canlı sitenin birebir yerel bir kopyasını kurduk ve kopyanın doğruluğunu tam sayfa karşılaştırmayla ölçtük, kategori sayfasında fark yüzde 0,3 çıktı. Ödeme akışını iPhone tarayıcısı üzerinde misafir olarak baştan sona deniyor, analiz olaylarını da reklam pikselinin saydığı olaylarla yan yana koyuyoruz. Linya Jewellery’de bu karşılaştırma Meta’nın her sepete eklemeyi iki kez saydığını gösterdi. Hatayı kapattık ve iki sayım bire bir eşitlendi.

Laboratuvar ölçümü ile gerçek kullanıcı verisini de ayrı tutuyoruz. PageSpeed Insights’ın üst kısmındaki veri son 28 günün gerçek ziyaretlerinden geliyor, alttaki puan ise tek bir laboratuvar ölçümü. İkisi sık sık birbirini tutmuyor, karar verirken gerçek kullanıcı verisini esas alıyoruz.

Bulgular nasıl önceliklendirilir?

Her bulguya Nielsen Norman Group’un 0 ile 4 arası önem ölçeğiyle puan veriyoruz. Sıfır sorun değil, 1 kozmetik, 2 küçük, 3 büyük, 4 felaket anlamına geliyor. Puanı sorunun ne sıklıkla yaşandığı, kullanıcıyı ne kadar etkilediği ve kullanıcının bir kez öğrendikten sonra aşıp aşamadığı belirliyor.

Buna iki e-ticaret ağırlığı ekliyoruz. Sorunun huninin hangi adımında olduğu ve o sayfa tipinin trafik payı. Ödeme adımındaki 3 puanlık bir sorun, blog sayfasındaki 3 puanlık bir sorundan önce geliyor. Ürün sayfası trafiğin büyük kısmını alıyorsa oradaki sorunlar da öne çıkıyor. Sonuç aşağıdaki gibi bir iş listesi oluyor.

Bulgu	Sayfa tipi	Kanıt	Önem	Efor	Sıra
Kargo ücreti ilk kez ödeme adımında görünüyor	Sepet	Ekran görüntüsü, GA4’te ödeme adımı düşüşü	4	Düşük	1
Sepete Ekle butonu kaydırınca kayboluyor	Ürün	390 piksel ölçüm	3	Orta	2
Galeri yüklenirken sayfa kayıyor	Ürün	Kayan öğe ve piksel değeri	3	Orta	3
Seçilen filtreler görünmüyor	Listeleme	Ekran görüntüsü	2	Orta	4
İndirim rozeti kontrastı yetersiz	Tümü	Kontrast oranı	2	Düşük	5

Önceliği yüksek bulguları dönüşüm oranı optimizasyonu kapsamında A/B testiyle doğruluyoruz.

UX audit için kaç kişi ve kaç kullanıcı yeterli?

Sezgisel incelemede 3 ile 5 değerlendirici öneriliyor. Jakob Nielsen’in araştırmasına göre tek bir değerlendirici sorunların yalnızca yüzde 35’ini buluyor. Değerlendiriciler birbirinin notlarını görmeden çalışıyor, bulgular sonra birleştiriliyor.

Denetime kullanıcı testi ekliyorsanız Nielsen Norman Group’a göre 5 kullanıcı sorunların yaklaşık yüzde 85’ini ortaya çıkarıyor. 15 kişilik tek bir test yerine 5’er kişilik 3 tur yapmak, her turda bir önceki düzeltmenin işe yarayıp yaramadığını da görmenizi sağlıyor. Mobil ve masaüstü kullanıcılarınız belirgin biçimde farklıysa her gruptan 3 ile 4 kişi yeterli.

E-ticaret UX audit kontrol listesi

Aşağıdaki tabloyu kendi sitenizde doğrudan kullanabilirsiniz. Her satır bir maddeyi, geçer not için gereken eşiği ve nasıl ölçüleceğini veriyor.

Sayfa tipi	Madde	Geçer ölçütü	Nasıl ölçülür
Tüm sayfalar	Dokunma alanı	En az 24×24 piksel, kritik butonda 44×44 piksel	DevTools, öğe kutusu ölçüsü
Tüm sayfalar	Metin kontrastı	4,5’e 1, büyük metinde 3’e 1	DevTools renk seçicideki kontrast değeri
Tüm sayfalar	Yakınlaştırma	Viewport ayarı yakınlaştırmayı engellemiyor	Sayfa kaynağında viewport etiketi
Tüm sayfalar	Core Web Vitals	LCP en çok 2,5 sn, INP en çok 200 ms, CLS en çok 0,1	PageSpeed Insights gerçek kullanıcı verisi, 28 gün
Ana sayfa ve menü	Mobil menüde üst kategori	Alt kategorisi olan üst kategori de link alıyor	390 pikselde menüyü elle açmak
Ana sayfa ve menü	Bulunulan yer	Menüde aktif kategori vurgulu	Kategori sayfasında menüye bakmak
Listeleme	Uygulanan filtreler	Seçili filtreler özet halinde, tek tek kaldırılabiliyor	2 filtre seçip sonucu kontrol etmek
Arama	Türkçe karakter ve yazım hatası	Karaktersiz ve hatalı yazım da sonuç veriyor	5 sorguluk test seti
Ürün	Sepete Ekle erişimi	Kaydırınca da ulaşılıyor	390 pikselde sayfayı sonuna kadar kaydırmak
Ürün	Varyant seçimi	Beden ve renk buton olarak, tükenen seçenek belli	Görsel kontrol
Ürün	Sayfa kayması	Galeri yüklenirken kayma yok	4 kat CPU ve Slow 4G ile yükleme
Sepet	Toplam tutar	Kargo dahil toplam ödeme adımından önce görünüyor	Sepete 1 ürün eklemek
Ödeme	Misafir ödeme	Üye olmadan tamamlanabiliyor	Telefonda kart bilgisine kadar ilerlemek
Ödeme	Hata mesajı	Hatalı alanı ve düzeltmeyi söylüyor, veriyi silmiyor	Bilerek hatalı posta kodu girmek
Hesap	Sipariş takibi	Sipariş numarası ve e-postayla, üye girişi olmadan	Test siparişi
Ölçüm	Olay eşleşmesi	GA4 ve reklam pikseli aynı sepete eklemeyi aynı sayıda sayıyor	1 test oturumu, iki paneldeki olay sayısı

Denetimi sizin yerinize yapmamızı isterseniz UI ve UX danışmanlığı kapsamında başlıyoruz.

İyi bir audit tekrar ölçülebilen bir iş listesi bırakır

UX audit’in değeri raporun kalınlığında değil, bıraktığı iş listesinin netliğinde. Her maddenin bir eşiği, her bulgunun bir kanıtı ve her işin bir önceliği olduğunda, düzeltmenin işe yarayıp yaramadığını da 28 gün sonra aynı koşulda ölçerek görebiliyorsunuz.

Sitenizi bu yöntemle birlikte incelemek isterseniz e-ticaret ajansımızla iletişime geçebilirsiniz. İlk görüşmede huni verinize birlikte bakıp denetimin hangi sayfadan başlaması gerektiğini konuşuyoruz.

---

Bu yazı Emir Bengiserp tarafından yazıldı. Benji’s Digital kurucusu; 15+ yıldır e-ticaret markalarında SEO, performans pazarlaması, UX ve ürün verisi tarafında çalışıyor.

Son güncelleme 6 Ekim 2026. Baymard verileri ABD ve Avrupa’daki büyük e-ticaret sitelerinden, Linya Jewellery ve Bio Organik örnekleri kendi projelerimizden geliyor.

← Blog ana sayfasına dön